Tháng trước bạn chơi một bài rất trơn tru. Hôm nay mở lại, tay vấp ở đoạn giữa, đoạn cuối quên hẳn, và bạn phải tập lại gần như từ đầu. Trong khi đó bài mới vẫn đang cần thời gian.
Cảm giác "học xong rồi mất" này rất phổ biến, và nó làm nhiều người nản. Tin tốt là nó không có nghĩa bạn có trí nhớ kém. Thường chỉ là bài cũ chưa có chỗ đứng trong lịch luyện tập của bạn.
Vì sao bài cũ dễ quên?
Khi một bài đang được luyện hằng ngày, bạn nhớ nó khá tốt. Nhưng đó thường là trí nhớ "nóng": mới chơi hôm qua, hôm nay còn nguyên. Khi chuyển sang bài khác, bài cũ không còn được chạm vào, và trí nhớ ấy phai dần. Vài tuần sau, những đoạn khó nhất hoặc những chỗ chuyển ý là nơi mất đầu tiên.
Giải pháp không phải là luyện lại mọi bài mỗi ngày, vì như vậy bạn sẽ không còn thời gian cho bài mới. Giải pháp là một vòng ôn nhỏ, đều đặn và nhẹ nhàng.
Bước 1: Chia các bài đã học thành 3 nhóm
Lấy giấy hoặc ghi chú trên điện thoại và liệt kê các bài bạn đang có:
- Nhóm 1: Đang học. Những bài bạn đang luyện chính. Nhóm này đã có chỗ trong buổi tập hằng ngày.
- Nhóm 2: Mới xong. Bài bạn vừa chơi được trong vài tuần gần đây. Còn nhớ khá, nhưng bắt đầu cần được nhắc lại.
- Nhóm 3: Đã lâu. Những bài bạn đã chơi được từ lâu và không còn đụng tới thường xuyên. Đây là nhóm dễ rơi rụng nhất.
Không cần danh sách dài. Chỉ cần 5 đến 10 bài là đủ để bắt đầu.
Bước 2: Mỗi buổi ôn đúng 1 bài, trong 3 đến 5 phút
Mỗi buổi tập, sau phần luyện chính, chọn một bài từ nhóm 2 hoặc nhóm 3 và ôn trong 3 đến 5 phút. Đổi bài mỗi buổi.
Có thể xoay vòng như sau: hôm nay một bài nhóm 3, hôm sau một bài nhóm 2, rồi lại nhóm 3. Chỉ cần xoay đều, không cần lịch cứng nhắc.
Bước 3: Quy tắc "chơi một lần, không sửa"
Đây là phần quan trọng nhất. Khi ôn bài cũ, mục tiêu là kiểm tra trí nhớ, không phải luyện lại từ đầu.
- Chơi bài từ đầu đến cuối một lần, ở tempo vừa phải.
- Dù có vấp, hãy cố chơi tiếp, đừng dừng lại sửa ngay.
- Chơi xong mới nhìn lại: đoạn nào quên, đoạn nào chậm, đoạn nào thấy lạ tay.
Nếu vừa chơi vừa sửa, buổi ôn sẽ biến thành buổi tập mới và chiếm hết thời gian dành cho bài đang học.
Bước 4: Gặp chỗ quên thì chỉ sửa đúng chỗ đó
Khi phát hiện chỗ yếu:
- Ghi lại số ô nhịp hoặc tên đoạn.
- Dành 1 đến 2 phút luyện đúng đoạn đó, chậm và chính xác.
- Chơi lại đoạn đó một lần rồi dừng.
Không cần sửa mọi thứ trong một buổi. Chỉ cần mỗi lần ôn bạn vá được một chỗ nhỏ, bài sẽ dần chắc trở lại.
Bước 5: Theo dõi để vòng ôn không biến mất
Vòng ôn dễ bị bỏ vì không ai nhớ bài nào đã ôn lần cuối. Hãy ghi lại ngày ôn gần nhất cho từng bài, ví dụ ngay bên cạnh tên bài trong ghi chú. Nếu bạn đã có thói quen viết nhật ký luyện tập, chỉ cần thêm một dòng: "Hôm nay ôn: tên bài, chỗ yếu".
Bài nào lâu chưa được ôn thì ưu tiên cho buổi tới.
Gợi ý lịch ôn theo tuần
| Buổi | Việc ôn (3 đến 5 phút cuối buổi) |
|---|---|
| Buổi 1 | Một bài nhóm 3 |
| Buổi 2 | Một bài nhóm 2 |
| Buổi 3 | Một bài nhóm 3 khác |
| Buổi 4 | Một bài nhóm 2 hoặc bài vừa hay vấp |
| Buổi 5 trở đi | Xoay vòng tiếp |
Lịch này chỉ là gợi ý. Điều quan trọng là mỗi bài được nhắc lại đều đặn, không phải đúng ngày nào.
Những sai lầm thường gặp
- Ôn quá nhiều bài trong một buổi. Ôn 5 bài một lúc dễ biến thành chơi cho vui rồi hết giờ. Một bài, tập trung, hiệu quả hơn.
- Ôn khi đang mệt ở cuối buổi quá dài. Nếu tay hoặc đầu đã mệt, ôn nhanh một đoạn ngắn thôi.
- Chỉ ôn bài mình thích. Bài ít chơi thường là bài cần ôn nhất.
- Sửa quá tay. Ôn là để duy trì, không phải để học lại từ đầu.
Bài tập nhỏ cho tuần này
- Liệt kê 5 bài bạn đã chơi được.
- Xếp chúng vào nhóm 2 hoặc nhóm 3.
- Mỗi buổi tập trong tuần này, chọn một bài, chơi một lần, ghi lại một chỗ yếu.
- Cuối tuần xem lại: bài nào đã chắc hơn, bài nào cần quay lại.
Học piano không chỉ là học thêm bài mới. Một bài được giữ lại và chơi tự tin sau nhiều tuần cũng là một thành quả thật sự. Chỉ cần vài phút mỗi buổi, vòng ôn sẽ giúp những bài bạn đã bỏ công học luôn ở lại với đôi tay của mình.