Có những ngày bạn không thể ngồi vào đàn: bận công việc, đi công tác, đàn ở nhà còn mình ở xa, hoặc tay đang mỏi và cần nghỉ. Rất nhiều người nghĩ rằng "không chạm phím nghĩa là hôm nay không luyện được gì".
Thật ra vẫn còn một cách luyện mà nhiều người bỏ quên: luyện piano trong đầu. Bạn không cần đàn, không cần tai nghe, chỉ cần bản nhạc (hoặc trí nhớ về bản nhạc) và khoảng 5 phút yên tĩnh.
Luyện trong đầu là gì?
Đó là việc bạn nghe nhạc trong đầu và hình dung bàn tay đang chơi từng nốt, từng thế tay, như thể đang ngồi trước đàn. Không phải mơ màng nghĩ về bài, mà là một cách luyện có chủ đích: bạn "chơi" thật chậm, thật rõ, và để ý đến những chi tiết mà khi ngồi đàn bạn thường lướt qua.
Khi hình dung chuyển động và âm thanh một cách rõ ràng, não hoạt động theo hướng gần với khi bạn chơi thật. Vì vậy cách luyện này giúp củng cố trí nhớ, thế tay và cảm giác câu nhạc. Nó không thay thế việc chơi trên đàn, nhưng là một phần bổ sung rất đáng giá.
Quy trình 5 phút
Bước 1: Nhìn bản nhạc, chọn một đoạn ngắn (khoảng 4 ô nhịp).
Đừng chọn cả bài. Một đoạn ngắn đủ để bạn hình dung rõ ràng.
Bước 2: Hát hoặc nhẩm giai điệu.
Dùng giọng hát, ngân nga hoặc nhẩm trong đầu. Nếu không nghe được giai điệu trong đầu, đó là dấu hiệu bạn chưa thực sự nắm được đoạn này.
Bước 3: "Chạy" ngón tay trên mặt bàn.
Đặt tay lên bàn, đùi hoặc bất kỳ bề mặt nào. Gõ ngón tay theo đúng thứ tự ngón và đúng nhịp, thật chậm. Bước này nối cảm giác ngón tay với bản nhạc.
Bước 4: Nhắm mắt, hình dung thế tay đầu mỗi ô nhịp.
Tự hỏi: ô nhịp này tay đặt ở vị trí nào, ngón nào bắt đầu, ngón nào đổi vị trí? Nếu hình dung mơ hồ, quay lại nhìn bản nhạc rồi thử lại.
Bước 5: Hình dung cả đoạn từ đầu đến cuối, một lần thật chậm.
Trong đầu, hãy nghe âm thanh, thấy bàn tay và cảm nhận chuyển động cùng lúc. Nếu bị "đứt" ở đâu, đó chính là chỗ cần chú ý khi ngồi vào đàn.
Dùng ở thời điểm nào?
- Trước buổi tập: Hình dung nhanh bài sẽ luyện để tìm chỗ khó. Khi ngồi vào đàn, bạn đã biết cần tập trung vào đâu thay vì chơi từ đầu một cách vô định.
- Sau buổi tập: Hình dung lại đoạn vừa sửa đúng một lần để củng cố cách chơi chính xác, trước khi quên.
- Khi không có đàn: Trên xe, lúc chờ đợi, trước khi ngủ, bất cứ lúc nào bạn có 5 phút yên tĩnh.
- Khi tay mỏi: Giữ nhịp luyện tập mà không tăng thêm căng thẳng cho tay. Nếu tay bạn đau kéo dài, hãy nghỉ và hỏi giáo viên hoặc bác sĩ.
Những sai lầm thường gặp
- Hình dung quá mơ hồ. Chỉ "nghĩ về bài" mà không thấy thế tay, không nghe giai điệu thì hiệu quả rất thấp. Hãy cụ thể đến từng ô nhịp.
- Đi quá nhanh. Trong đầu bạn có thể "chơi" nhanh hơn tay thật, nhưng như vậy sẽ bỏ qua chỗ khó. Hãy hình dung chậm như khi luyện thật.
- Luyện quá dài. 5 phút tập trung tốt hơn 20 phút lơ mơ. Mệt thì dừng.
- Dùng nó thay cho việc chơi thật. Luyện trong đầu là bổ sung. Cảm giác phím, lực ngón và âm thanh thật vẫn chỉ có khi ngồi trước đàn.
Bài tập nhỏ cho hôm nay
- Chọn 4 ô nhịp bạn đang chơi chưa chắc.
- Hình dung đúng 3 lần, thật chậm, có nghe nhạc và thấy thế tay.
- Ghi lại chỗ nào hình dung bị vướng.
- Lần tới ngồi vào đàn, bắt đầu ngay từ chính chỗ đó.
Chỉ cần vài phút mỗi ngày, bạn sẽ thấy khi ngồi vào đàn, bàn tay "biết mình đi đâu" hơn, và những ngày không đụng được vào phím cũng không còn là ngày bỏ trống.