Mắt đi trước tay: tập nhìn trước một ô nhịp để bớt khựng khi chơi piano

Bạn đang chơi khá trơn tru, nhưng cứ đến chỗ sang ô nhịp mới là tay chậm lại, có khi dừng hẳn một nhịp rồi mới đi tiếp. Nốt không sai, ngón không sai, vậy mà bản nhạc vẫn bị đứt quãng.

Rất có thể vấn đề không nằm ở tay. Nó nằm ở đôi mắt.

Khi mắt và tay cùng nhìn một chỗ

Nhiều người học piano có thói quen nhìn đúng nốt mình đang bấm. Chơi xong nốt nào mới nhìn sang nốt kế tiếp. Cách này hoạt động tốt với bài rất chậm và rất quen. Nhưng khi bản nhạc có nhịp đều, mắt luôn phải "đến kịp" trước khi tay di chuyển. Nếu mắt chỉ vừa kịp đúng lúc tay cần, não không còn thời gian để chuẩn bị thế tay, nên bạn khựng lại.

Người chơi liền mạch thì ngược lại: mắt luôn nhìn trước tay khoảng một ô nhịp. Lúc tay đang chơi ô nhịp này, mắt đã đọc xong ô nhịp tiếp theo, và bàn tay đã được "báo trước" cần di chuyển đến đâu.

Dấu hiệu bạn đang chơi kiểu "mắt cùng tay"

• Cứ sang ô nhịp mới là chậm lại, dù ô nhịp đó không khó.
• Phải liếc xuống bàn phím mỗi khi đổi vị trí tay.
• Chơi từng đoạn ngắn thì tốt, ghép cả đoạn dài thì bị đứt ở các điểm nối.
• Bài đã thuộc tay nhưng khi nhìn bản nhạc để chơi lại thì lại vấp.

Nếu bạn gặp từ hai dấu hiệu trở lên, bài tập dưới đây sẽ hữu ích.

Bài tập 1: Đọc trước, chơi sau (3 phút)

Chọn một đoạn 4 ô nhịp mà bạn đã chơi được ở tempo chậm.

1. Đặt metronome ở tốc độ thật chậm, chậm hơn mức bạn thường tập.
2. Khi chơi ô nhịp 1, mắt đã nhìn sang ô nhịp 2.
3. Khi chơi ô nhịp 2, mắt nhìn sang ô nhịp 3, và cứ thế tiếp tục.
4. Nếu mắt bị kéo lại về ô nhịp đang chơi, hãy dừng, hít thở rồi bắt đầu lại.

Lúc đầu bạn sẽ thấy hơi khó vì phải làm hai việc cùng lúc. Điều đó là bình thường. Hãy chấp nhận chơi chậm hơn bình thường cho đến khi mắt quen việc đi trước.

Bài tập 2: Che nốt phía sau (3 phút)

Dùng một tờ giấy hoặc cây bút để che các ô nhịp phía trước, chỉ để lộ ô nhịp bạn đang chơi. Sau đó:

1. Chơi ô nhịp 1 khi chỉ nhìn thấy ô nhịp 1.
2. Dịch tờ giấy sang phải để lộ thêm ô nhịp 2 ngay khi bạn bắt đầu ô nhịp 1.
3. Lặp lại, mỗi lần lộ ra trước thêm một ô nhịp.

Bài tập này giúp bạn cảm nhận rõ sự khác nhau giữa chỉ nhìn ô nhịp hiện tại và có sẵn ô nhịp kế tiếp trong đầu. Với bài tập này bạn sẽ hiểu vì sao nhìn trước lại giúp tay chuẩn bị tốt hơn.

Bài tập 3: Nhìn trước chỗ đổi thế tay (4 phút)

Hãy tìm trong bài những điểm mà tay phải đổi vị trí, đổi hợp âm hoặc nhảy quãng xa. Đây thường là nơi bạn khựng nhiều nhất.

• Đánh dấu bằng bút chì nhẹ một dấu nhỏ ở ô nhịp ngay trước điểm đổi thế tay.
• Khi tập, mỗi lần đến dấu đó, mắt phải nhìn sang điểm đổi thế tay và nhận ra: nốt đầu tiên là gì, ngón nào chạm xuống, tay phải di chuyển bao xa.
• Chơi chậm và để tay làm theo những gì mắt vừa báo.

Chỉ cần nhìn trước đúng ở những điểm này, bạn sẽ thấy cả đoạn nhạc liền mạch hơn rất nhiều.

Những lỗi thường gặp khi tập

Cố nhìn quá xa. Bạn không cần nhìn trước nhiều ô nhịp. Một ô nhịp là đủ để bắt đầu. Nhìn quá xa dễ làm mắt mệt và đánh mất vị trí hiện tại.

Tăng tốc quá sớm. Nếu thấy mắt bắt đầu bị kéo lại, hãy giảm tempo. Nhìn trước là thói quen mới, cần thời gian để hình thành.

Nhìn trước nhưng không xử lý. Nhìn trước chỉ có ích khi bạn thực sự nhận ra điều gì sắp đến: nốt đầu, thế tay, nhịp điệu. Nếu chỉ liếc qua mà không đọc, tay vẫn sẽ khựng.

Bỏ việc nhìn bàn phím hoàn toàn. Nhìn bàn phím ở những quãng nhảy xa vẫn bình thường. Điều cần luyện là liếc nhanh rồi quay lại bản nhạc, không phải dán mắt vào phím.

Gợi ý luyện trong 10 phút

Chỉ cần làm vậy trong vài ngày liên tiếp, bạn sẽ thấy các điểm nối giữa các ô nhịp mượt hơn.

Điều cần nhớ

Khi chơi đúng nốt mà vẫn khựng, hãy hỏi: mắt mình đang ở đâu? Nếu mắt đang ở cùng chỗ với tay, đó chính là lúc cần cho mắt đi trước một bước.

Luyện nhìn trước không làm bạn chơi nhanh hơn ngay lập tức, nhưng nó giúp bản nhạc liền mạch hơn, đọc bài mới dễ hơn và chơi tự tin hơn. Hãy bắt đầu với một đoạn 4 ô nhịp ở tempo chậm trong buổi tập hôm nay.