Sharp & Flat Key Arpeggio Review: luyện hợp âm rải hai tay ở giọng thăng và giáng
Khi đã quen với hợp âm rải ở từng giọng riêng lẻ, thử thách tiếp theo là chuyển qua lại giữa giọng có dấu thăng và giọng có dấu giáng mà tay vẫn đều và tai vẫn chắc. Bài luyện Sharp & Flat Key Arpeggio Review trong khóa "Giáo trình Piano Toàn diện" (mục Kỹ thuật, cấp độ 4C) được thiết kế đúng cho mục đích đó: xen kẽ Rê trưởng và Si giáng trưởng, rồi thêm La trưởng và Mi giáng trưởng, để bạn cảm nhận rõ sự tương phản giữa phím "sắc" và phím "phẳng".
Ngay đầu bản nhạc có một dòng nhắc rất đáng nhớ: "Switch between sharp and flat keys fluidly", tức là chuyển giữa các giọng thăng và giáng một cách trôi chảy.
Thông tin nhanh về bài luyện
- Nhịp: 4/4
- Tempo ghi trong bản nhạc: 76 nốt đen mỗi phút
- Độ dài: 8 ô nhịp
- Hai tay: chơi cùng nốt, tay trái thấp hơn tay phải một quãng tám
- Âm vực tay phải: từ Si giáng 3 đến La 5
- Âm vực tay trái: từ Si giáng 2 đến Rê 4
- Dấu hóa: bản nhạc không có hóa biểu ở đầu khuông, các dấu thăng và giáng được ghi trực tiếp cạnh từng nốt
Vì không có hóa biểu, bạn cần đọc kỹ dấu hóa ở mỗi ô nhịp. Đây cũng là cách bài luyện ép bạn chú ý đến việc đổi giọng.
Cấu trúc 8 ô nhịp
| Ô nhịp | Giọng | Nốt của hợp âm rải | Cách chơi |
|---|---|---|---|
| 1 | Rê trưởng | Rê – Fa# – La – Rê – La – Fa# – Rê | Nốt móc đơn, lên rồi xuống, nghỉ cuối ô |
| 2 | Si giáng trưởng | Si♭ – Rê – Fa – Si♭ – Fa – Rê – Si♭ | Nốt móc đơn, lên rồi xuống, nghỉ cuối ô |
| 3 | La trưởng | La – Đô# – Mi – La – Mi – Đô# – La | Nốt móc đơn, lên rồi xuống, nghỉ cuối ô |
| 4 | Mi giáng trưởng | Mi♭ – Sol – Si♭ – Mi♭ – Si♭ – Sol – Mi♭ | Nốt móc đơn, lên rồi xuống, nghỉ cuối ô |
| 5 | Rê trưởng | Rê – Fa# – La – Rê | Bốn nốt đen, chỉ đi lên |
| 6 | Si giáng trưởng | Si♭ – Rê – Fa – Si♭ | Bốn nốt đen, chỉ đi lên |
| 7 | La trưởng | La – Đô# – Mi – La | Bốn nốt đen, chỉ đi lên |
| 8 | Mi giáng trưởng | Mi♭ | Một nốt tròn kết bài |
Bảng trên cho thấy bài chia làm hai nửa rất rõ. Nửa đầu (ô 1–4) là các vòng hợp âm rải lên xuống bằng nốt móc đơn, nửa sau (ô 5–7) chạy lại đúng các giọng đó nhưng chậm hơn, bằng nốt đen, rồi khép lại bằng nốt Mi giáng dài ở ô 8.
Cách luyện từng phần
Ô 1–4: vòng lên xuống bằng nốt móc đơn
Mỗi ô là một hợp âm rải 7 nốt và một nốt nghỉ: gốc, quãng ba, quãng năm, quãng tám, rồi quay xuống quãng năm, quãng ba, gốc. Nốt nghỉ ở cuối ô giúp bạn có một nhịp thở để chuẩn bị vị trí tay cho giọng kế tiếp.
- Tập chậm trước: đặt máy đếm nhịp thấp hơn 76 rồi tăng dần.
- Đếm nhịp bằng nốt móc: đếm "một và hai và ba và bốn và" để nghe rõ nốt nghỉ ở cuối ô.
- Nhìn trước giọng kế tiếp: trong lúc chơi nốt cuối của ô, mắt và đầu óc đã phải nghĩ đến vị trí tay của giọng sau.
Chuyển từ giọng thăng sang giọng giáng
Đây là điểm khó nhất của bài:
- Từ ô 1 sang ô 2 (Rê trưởng sang Si giáng trưởng), tay phải đi từ Rê4 xuống Si giáng 3, nên bạn phải dời vị trí tay xuống thấp hơn.
- Từ ô 2 sang ô 3 (Si giáng trưởng sang La trưởng), vị trí tay lại nhảy lên cao, và tay phải chạm đến La5 ở đỉnh vòng.
- Từ ô 3 sang ô 4 (La trưởng sang Mi giáng trưởng), bạn đổi từ hai dấu thăng (Đô#) sang hai dấu giáng (Mi♭, Si♭), rất dễ chơi nhầm.
Cách hiệu quả là tập riêng từng cặp ô liền nhau (ô 1–2, ô 2–3, ô 3–4) trước khi nối cả 4 ô.
Ô 5–7: nốt đen, chỉ đi lên
Ở nửa sau, mỗi giọng chỉ còn 4 nốt đen đi lên. Nhìn thì đơn giản hơn, nhưng vì chậm nên mọi sai sót về âm lượng và độ đều đều lộ ra. Hãy nghe kỹ để bốn nốt có cùng độ to, không nốt nào nhô lên.
- Chú ý ô 7: tay phải leo lên đến La5, nốt cao nhất của bài.
- Giữ cổ tay thả lỏng và di chuyển nhẹ nhàng khi ngón cái luồn qua.
Ô 8: nốt kết
Ô cuối chỉ có nốt Mi giáng tròn ở cả hai tay, cách nhau một quãng tám. Hãy giữ trọn 4 phách và lắng nghe âm thanh tắt dần, đừng nhấc tay sớm.
Gợi ý lộ trình tập luyện
- Đọc và ghi nhớ giọng từng ô: viết ra các dấu thăng/giáng của Rê trưởng, Si giáng trưởng, La trưởng, Mi giáng trưởng.
- Tập từng tay: tay phải trước rồi tay trái, ở tốc độ chậm.
- Ghép hai tay theo từng ô: vì hai tay chơi cùng nốt cách nhau một quãng tám, hãy để ý cho hai tay khớp nhau tuyệt đối.
- Nối các ô lại: ô 1–2, rồi 3–4, rồi 1–4, cuối cùng là toàn bài.
- Tăng dần đến tempo 76: khi đã đều và thoải mái thì mới nâng tốc độ.
- Nghe chất lượng âm thanh: cố gắng để mọi nốt có độ to đồng đều và nhịp không bị vội ở nốt nghỉ.
Bản nhạc không ghi sẵn ngón tay, vì vậy bạn có thể dùng ngón tay theo giáo trình hoặc theo hướng dẫn của giáo viên, miễn là cố định và dùng nhất quán mỗi lần chơi.
Những lỗi hay gặp
- Quên dấu hóa khi đổi giọng: nhất là ô 3 sang ô 4, khi chuyển từ Đô# sang Mi♭ và Si♭.
- Bỏ qua nốt nghỉ cuối ô: khiến nhịp bị dồn và ô kế tiếp vào sớm.
- Hai tay lệch nhau: vì cùng chơi một hợp âm rải, chỉ cần lệch một chút là nghe rất rõ.
- Nốt cao nhất bị to đột ngột: ở ô 3 và ô 7, khi tay phải chạm La5, hãy giữ âm lượng đều.
Tập trực tiếp với bài học
Bạn có thể mở bài luyện ngay trên Luyện Piano để nghe phần tự phát và tập theo từng tay:
Luyện hợp âm rải đều đặn mỗi ngày một ít, bạn sẽ thấy tay linh hoạt hơn hẳn khi gặp các giọng có nhiều dấu hóa.
