Có một giai đoạn rất dễ gặp khi luyện piano: bạn đã chơi được bản nhạc, nhưng vẫn chưa hài lòng với chính tiếng đàn của mình.
Bạn nhìn bản nhạc và không còn quá loay hoay với từng nốt. Hai tay cũng đã quen với những đoạn đã tập nhiều lần. Có hôm chơi từ đầu đến cuối gần như không dừng lại.
Nhưng rồi bạn nghe lại một bản thu và nhận ra:
“Mình đánh đúng mà, sao nghe vẫn chưa hay?”
Đây là cảm giác rất quen thuộc.
Có thể bạn không sai ở nốt nhạc
Một bản nhạc có thể đúng về cao độ, đúng tiết tấu, đúng ngón, nhưng vẫn chưa thực sự giống cách bạn muốn nó vang lên.
Có những nốt được nhấn mạnh hơn cần thiết. Có những câu nhạc đi qua quá đều, không có chỗ nào thực sự muốn nói. Có đoạn đáng lẽ phải nhẹ nhàng nhưng bàn tay lại vô thức chơi mạnh hơn.
Và đặc biệt, có những lỗi rất nhỏ mà khi đang chơi bạn hoàn toàn không nhận ra.
Bạn chỉ nhận ra khi nghe lại chính mình.
Tay đôi khi nhớ nhanh hơn tai
Khi tập một đoạn đủ nhiều, tay bắt đầu tự tìm đường. Đó là điều tốt, nhưng cũng có một mặt khác.
Bạn có thể chơi một câu nhạc trong khi sự chú ý đã chuyển sang câu tiếp theo. Một vài nốt bị vội. Một chỗ chuyển hợp âm hơi nặng. Một âm cuối câu bị giữ lâu hơn dự định.
Lặp lại nhiều lần, những điều nhỏ ấy trở thành thói quen.
Đến lúc đó, việc chơi thêm thật nhiều lần chưa chắc giúp bản nhạc tốt hơn. Bạn chỉ đang luyện cho một cách chơi chưa hoàn chỉnh trở nên ngày càng quen thuộc.
Hãy thử nghe thay vì chỉ kiểm tra mình có đánh đúng không
Lần tới khi chơi một đoạn đã khá quen, đừng chỉ hỏi:
“Mình có đánh sai nốt nào không?”
Hãy thử hỏi thêm:
- Nốt nào đang nổi bật hơn tôi mong muốn?
- Câu nhạc này đang đi về đâu?
- Tôi có đang vô thức tăng tốc không?
- Hai tay có thực sự hòa vào nhau hay mỗi tay đang làm việc riêng?
- Nếu bỏ qua chuyện đúng hay sai, tôi có thích cách câu nhạc này đang vang lên không?
Những câu hỏi này khiến việc luyện đàn thay đổi khá nhiều.
Bạn không còn chỉ sửa một bản nhạc trên giấy. Bạn bắt đầu lắng nghe cách chính mình đang tạo ra âm nhạc.
Có những lúc nên tập ít hơn nhưng nghe kỹ hơn
Một đoạn chơi chưa vừa ý không nhất thiết cần thêm hàng chục lần lặp từ đầu đến cuối.
Hãy chọn một câu ngắn. Chơi thật chậm. Nghe từng lần kết thúc câu, từng chỗ chuyển giữa hai tay, từng thay đổi nhỏ về lực và thời gian.
Sau đó chơi lại mà không cố “làm cho hay”. Chỉ cố làm cho đúng với điều tai bạn vừa nhận ra.
Đôi khi chỉ một thay đổi rất nhỏ cũng khiến câu nhạc trở nên khác hẳn.
Và rồi bạn sẽ bắt đầu nhận ra một điều
Có lẽ khoảnh khắc quan trọng trong việc luyện piano không phải là khi bạn có thể chơi một bản nhạc mà không sai.
Mà là khi bạn đang chơi và tai bắt đầu phát hiện ra điều mà tay chưa nhận ra.
Bạn nghe thấy một nốt hơi nặng.
Bạn nhận ra một câu vừa bị vội.
Bạn cảm thấy một đoạn chuyển chưa đủ mềm.
Bạn biết ngay bản thu vừa rồi “có gì đó không ổn”, dù chưa gọi tên được chính xác.
Đó không phải là dấu hiệu bạn chơi kém.
Ngược lại, đó là lúc khả năng nghe của bạn đang trở nên tinh tế hơn.
Và từ đây, mỗi lần luyện đàn không chỉ là làm cho đôi tay chơi đúng hơn, mà còn là học cách để đôi tai ngày càng hiểu rõ điều mình thực sự muốn nghe.