Bạn đã thuộc bài nhưng vẫn hay khựng? Hãy thử luyện ngược từ cuối về đầu
Có một cảm giác khá quen thuộc ở trình độ trung cấp: bạn đã thuộc bài, có thể chơi gần như toàn bộ tác phẩm mà không cần nhìn quá nhiều vào bản nhạc, nhưng chỉ cần mất tập trung một chút là lại khựng ở một vài chỗ.
Điều đáng nói là những chỗ đó thường không hẳn là đoạn khó nhất.
Có thể bạn vẫn chơi rất tốt khi bắt đầu từ đầu bài. Nhưng nếu ai đó bảo:
“Hãy bắt đầu từ ô nhịp này.”
thì bạn lại mất vài giây để nhớ mình phải đi như thế nào.
Đó là dấu hiệu cho thấy bạn có thể đang nhớ bài theo một chuỗi liên tục, thay vì thực sự nắm được cấu trúc của nó.
Thử luyện ngược từ cuối về đầu
Thay vì lần nào cũng bắt đầu từ ô nhịp đầu tiên, hãy chọn một đoạn gần cuối bài và luyện riêng.
Khi đoạn đó ổn định, nối thêm đoạn ngay trước nó.
Ví dụ:
Đoạn 8 → Đoạn 7–8 → Đoạn 6–7–8 → Đoạn 5–6–7–8
Cứ như vậy mở rộng dần về phía đầu bài.
Cách luyện này buộc bạn phải bắt đầu một đoạn mà não không còn được “dẫn đường” bởi toàn bộ những gì đã chơi trước đó.
Vì sao cách này hữu ích?
Khi luôn chơi từ đầu, trí nhớ có thể hoạt động giống như một chuỗi:
A → B → C → D → E
Chỉ cần quên một mắt xích, bạn dễ bị mắc kẹt.
Luyện ngược tạo ra những điểm bắt đầu khác nhau:
E → D → C → B → A
Sau đó, bạn có thể bắt đầu từ C, rồi từ D, rồi từ một đoạn chuyển mà không cần phải “đi qua” phần trước.
Mục tiêu không phải học thuộc bài theo chiều ngược lại. Mục tiêu là làm cho mỗi đoạn trở thành một điểm xuất phát độc lập.
Một bài kiểm tra rất tốt cho người trung cấp
Sau khi đã luyện một bài đủ lâu, hãy chọn ngẫu nhiên 3 điểm trong tác phẩm.
Ví dụ:
- một điểm ngay sau phần mở đầu;
- một điểm ở giữa bài;
- một điểm ngay trước phần kết.
Che bản nhạc nếu bạn thường chơi thuộc lòng, rồi thử bắt đầu từ từng điểm.
Đừng đánh giá bằng việc bạn có chơi được ngay hay không.
Hãy chú ý xem:
- Bạn có biết ngay mình đang ở hợp âm hoặc ý nhạc nào không?
- Bạn có hình dung được câu nhạc tiếp theo không?
- Tay có biết phải bắt đầu ở vị trí nào mà không cần thử vài nốt không?
- Bạn có giữ được nhịp ngay từ nốt đầu tiên không?
Nếu phải “dò đường” vài giây trước khi bắt đầu, đó chính là chỗ đáng luyện.
Đừng chỉ luyện từng đoạn riêng lẻ
Có một bước rất quan trọng sau khi luyện ngược: luyện điểm nối.
Giả sử bạn đã chơi tốt đoạn 6 và đoạn 7 riêng biệt, nhưng khi nối 6 → 7 lại khựng.
Đừng quay về chơi cả bài.
Chỉ lấy khoảng một hoặc hai ô nhịp cuối của đoạn 6 và một hoặc hai ô nhịp đầu của đoạn 7.
Lặp lại điểm nối đó thật chậm.
Bạn đang luyện khả năng chuyển từ một ý nhạc sang ý nhạc tiếp theo, chứ không chỉ luyện từng đoạn riêng biệt.
Một bài tập 5 phút
Trong buổi luyện tiếp theo, hãy thử:
Phút 1: Chọn một đoạn gần cuối bài và chơi riêng.
Phút 2: Nối thêm đoạn ngay trước nó.
Phút 3: Chọn một điểm bất kỳ ở giữa bài và bắt đầu chơi từ đó.
Phút 4: Luyện riêng một điểm nối đang khiến bạn khựng.
Phút 5: Chơi toàn bài từ đầu và xem cảm giác có thay đổi không.
Bạn không cần dành cả buổi để luyện theo cách này. Chỉ vài phút cũng đủ cho bạn phát hiện mình đang thực sự nhớ bản nhạc đến mức nào.
Khi nào nên dùng cách này?
Đặc biệt hữu ích khi bạn đã có thể chơi tương đối trôi chảy nhưng thường gặp một trong những tình huống sau:
- Đang chơi thì quên và phải quay lại từ đầu.
- Chỉ chơi chắc khi bắt đầu từ đầu bài.
- Một vài đoạn giữa bài luôn thiếu tự tin.
- Thuộc nốt nhưng không nhớ rõ cấu trúc các phần.
- Khi biểu diễn, chỉ cần một lỗi nhỏ là mất mạch.
Ở trình độ này, mục tiêu không còn đơn giản là “thuộc bài”.
Bạn muốn đạt đến mức có thể định vị mình đang ở đâu trong bản nhạc và chủ động tiếp tục từ bất kỳ điểm nào.
Đó là một dạng làm chủ tác phẩm khác với việc chỉ nhớ chuỗi nốt.
Hãy thử bỏ thói quen luôn bắt đầu từ đầu
Lần tới khi luyện một tác phẩm đã khá quen, đừng tự động đặt tay vào vị trí đầu tiên và bắt đầu chơi.
Hãy mở bản nhạc ở một trang bất kỳ.
Chọn một ô nhịp.
Và thử bắt đầu từ đó.
Nếu làm được, bạn đang dần thoát khỏi việc “đi theo trí nhớ” và chuyển sang “làm chủ bản nhạc”.
Đó là một kỹ năng rất đáng luyện khi bước từ trình độ cơ bản sang trung cấp và xa hơn.