Đánh đúng hết nốt nhưng piano vẫn không hay? Hãy học cách “nói” bằng câu nhạc
Có một giai đoạn rất nhiều người học piano gặp phải: bản nhạc đã thuộc, nốt gần như không sai, nhịp cũng khá chắc nhưng nghe vẫn không hay.
Bạn có thể luyện một đoạn hàng chục lần mà cảm giác tiếng đàn vẫn đều đều, khô và thiếu cảm xúc.
Vấn đề đôi khi không nằm ở ngón tay.
Bạn đang đánh từng nốt, thay vì đang chơi một câu nhạc.
Một câu nhạc cũng giống như một câu nói
Khi nói chuyện, chúng ta không phát âm mọi từ với cùng một lực và cùng một mức độ quan trọng. Có từ được nhấn, có từ nhẹ đi, có chỗ cần ngắt và có chỗ phải hướng tới.
Âm nhạc cũng vậy.
Nếu bạn chơi tám nốt liên tiếp với cùng một mức lực, cùng một cách nhấn và không có điểm đến, người nghe sẽ nghe thấy tám nốt riêng lẻ.
Nhưng nếu tám nốt đó cùng hướng về một nốt quan trọng, chúng bắt đầu trở thành một ý nhạc.
Đây là một trong những bước chuyển quan trọng khi bạn muốn từ “đánh đúng piano” sang “chơi piano có âm nhạc”.
Bài tập 5 phút: tìm “nốt đích” của câu
Lấy một câu ngắn trong bản nhạc bạn đang học, khoảng 1–2 ô nhịp.
Bước 1: Không chơi ngay
Hãy nhìn câu nhạc và thử hát hoặc ngân nga nó.
Không cần hát đúng cao độ tuyệt đối. Mục đích là cảm nhận xem câu nhạc đang đi về đâu.
Bước 2: Chọn một nốt đích
Trong câu đó, tìm một nốt mà bạn cảm thấy là điểm quan trọng nhất — thường là nốt cao hơn, nốt rơi vào vị trí nhấn, hoặc nốt tạo cảm giác câu nhạc đang “về nhà”.
Sau đó chơi cả câu và tưởng tượng mọi nốt phía trước đang dẫn tới nốt đó.
Bước 3: Đừng nhấn mọi nốt
Hãy thử giảm lực của những nốt không quan trọng.
Không cần tạo ra dynamics quá lớn. Chỉ cần có sự khác biệt nhỏ giữa:
- nốt đang dẫn tới đâu đó;
- nốt đang là điểm đến;
- nốt đã đi qua và đang nhẹ dần.
Bạn sẽ nhận ra cùng một dãy nốt nhưng cách chơi đã khác hẳn.
Một lỗi rất phổ biến khi tự học piano
Người mới học thường tự kiểm tra bằng câu hỏi:
“Mình có đánh đúng nốt không?”
Sau đó là:
“Mình có đánh đúng nhịp không?”
Hai câu hỏi này rất cần thiết, nhưng chưa đủ.
Khi đã tương đối chắc về nốt và nhịp, hãy thêm một câu hỏi thứ ba:
“Câu nhạc của mình đang đi về đâu?”
Nếu không trả lời được câu hỏi này, bạn rất dễ rơi vào tình trạng luyện đàn piano rất chăm chỉ nhưng tiếng đàn vẫn thiếu sức sống.
Thử chơi một câu chỉ với 70% lực
Một cách luyện khá hiệu quả là cố tình giảm lực tay xuống khoảng 70% so với cách bạn thường chơi.
Mục đích không phải để lúc biểu diễn bạn luôn chơi nhỏ.
Mục đích là loại bỏ thói quen nhấn mọi nốt quá mạnh, từ đó giúp tai nhận ra đâu mới là nốt quan trọng.
Sau đó chơi lại ở mức lực bình thường nhưng vẫn giữ được hướng đi của câu nhạc.
Đừng vội thêm thật nhiều pedal
Khi tiếng đàn nghe khô, nhiều người lập tức nghĩ đến pedal.
Nhưng pedal không thể thay thế cho một câu nhạc được định hình tốt.
Nếu bản thân ngón tay đang làm cho từng nốt bị tách rời hoặc mọi nốt đều có trọng lượng giống nhau, thêm pedal đôi khi chỉ làm âm thanh trở nên mờ hơn.
Hãy thử làm cho câu nhạc có hướng đi trước, rồi mới dùng pedal để hỗ trợ màu sắc và độ vang.
Cách áp dụng khi học piano tại nhà
Bạn không cần dành cả buổi để luyện điều này.
Mỗi ngày chọn một câu trong bản nhạc đang học:
- Nghe hoặc hát câu đó.
- Xác định nốt đích.
- Chơi chậm và hướng các nốt về nốt đích.
- Giảm nhẹ những nốt không quan trọng.
- Chơi lại ở tempo bình thường.
- Ghi âm một lần và nghe lại.
Nếu nghe lại mà bạn bắt đầu cảm nhận được câu nhạc có “điểm đến”, đó là dấu hiệu tốt.
Khi nào nên áp dụng?
Kỹ năng này đặc biệt hữu ích khi bạn đã vượt qua giai đoạn chỉ tập trung vào việc đọc nốt và đang muốn chơi piano hay hơn.
Nó có thể áp dụng từ những bài rất đơn giản cho người mới học piano cho đến các tác phẩm khó hơn.
Điều quan trọng là đừng chờ đến khi học những bản nhạc nâng cao mới bắt đầu luyện cách tạo câu.
Ngay từ khi học đàn piano, hãy tập cho đôi tai nghe được một câu nhạc thay vì chỉ nghe từng nốt.
Một người chơi piano tiến bộ không chỉ là người mắc ít lỗi hơn.
Đó còn là người bắt đầu biết nốt nào cần nói, nốt nào cần nhẹ đi và cả câu nhạc đang muốn nói điều gì.
Đó mới là lúc việc luyện piano bắt đầu chuyển từ “đánh đúng” sang “chơi nhạc”.